راه رب
راه تو به هر جهت که پویند خوش است
جمعه 12 شهریور 1389 :: نویسنده : مرتضی

شب قدر

3. تعبیر فلسفی قدر، اصل علیت است.

"اصل علیت همان پیوند ضروری و قطعی حوادث با یكدیگر و این كه هر حادثه‏ای تحتّم و قطعیت ضروری و قطعی خود را و همچنین تقدّر و خصوصیات وجودی خود را از امری یا اموری مقدم بر خود گرفته است.13 اصل علیت عمومی و نظام اسباب و مسببات بر جهان و جمیع وقایع و حوادث جهان حكمفرما است و هر حادثی، ضرورت و قطعیت وجود خود را و همچنین شكل و خصوصیت زمانی و مكانی و سایر خصوصیات وجودی خود را از علل متقدمه خود كسب كرده است و یك پیوند ناگسستی میان گذشته و حال و استقبال میان هر موجودی و علل متقدمه او هست."14 اما علل موجودات مادی تركیبی از فاعل و ماده و شرایط و عدم موانع است كه هر یك تأثیر خاص بر آن دارند و مجموع این تأثیرها قالب وجودی خاصی را شكل می‏دهند. اگر تمام این علل و شرایط و عدم موانع كنار هم گرد آیند، علت تامه ساخته می‏شود و معلول خود را ضرورت و وجود می‏دهد كه از آن در متون دینی به قضای الاهی تعبیر می‏شود. اما هر موجودی با توجه به علل و شرایط خود قالبی خاص دارد كه عوارض و ویژگی‏های وجودی‏اش را می‏سازد و در متون دینی از آن به قدر الاهی تعبیر می‏شود. پس این كه می‏گویند در شب قدر همه مقدرات تقدیر می‏گردد، معنایش آن است كه قالب معین و اندازه خاص هر پدیده روشن و اندازه‏گیری می‏شود. این اندازه‏گیری حتمی نیست؛ زیرا در عالم طبیعت رخ می‏دهد كه جهان تغییر است و شرایط و موانعی خاص دارد. در این عالم، وجود اشیا تنها در صورتی قطعیت می‏یابد كه علت تامه شان موجود شود؛ یعنی تمام شرایط موجود و همه موانع مفقود گردد و فاعل نیز تأثیر بخشد.15

با توجه به مقدمه فوق، رابطه شب قدر و تعیین سرنوشت بندگان و كردار اختیاری آن ها روشن می‏شود. قدر یعنی پیوند و شكل گرفتن هر پدیده و هر حادثه با سلسله علل خود و در شب قدر این پیوند دقیقا اندازه‏گیری می‏گردد. اولاً، برای امام هر زمان این پیوند معلوم و تفسیر می‏شود؛ و ثانیا، رابطه این پدیده‏ها با علل خود روشن می‏گردد. خداوند متعال چنان مقدر كرده است كه بین اشیا رابطه‏ای خاص برقرار باشد؛ مثلاً بین عزت و دفاع از كیان و ذلت و پذیرش ستم. هر كس از كیان خود دفاع كند، عزیز می‏شود و هركس تسلیم زور و ستم شود، ذلیل می‏گردد. این تقدیر الاهی است. یا بین طول عمر و رعایت بهداشت و ترك بعضی گناهان مثل قطع صله رحم و دادن صدقه رابطه بر قرار كرده و فرموده است: هر كس طول عمر می‏خواهد باید در این قالب قرار گیرد. آن كه این شرایط را مهیا كرد، طول عمر می‏یابد و آن كه در این امور كوتاهی كرد، عمرش كوتاه می‏گردد. پس در افعال و كردار اختیاری بین عمل و نتیجه كه همان تقدیر الاهی است، رابطه مستقیم وجود دارد. انسان تا زنده است، جاده‏ای دو طرفه در برابرش قرار دارد: یا با حسن اختیار كمیل بن زیاد نخعی، كه صاحب سرّ امیر مؤمنان - سلام الله علیه - می‏گردد و یا با سوء اختیار حارث بن زیاد نخعی، قاتل فرزندان مسلم، می‏شود. دو برادر از یك پدر و مادر، یكی سعید و دیگری شقی. پس معنای صحیح تقدیر الاهی این است: آن كه با حسن اختیار خود به جاده صواب رفت، كمیل می‏شود و آن كه با سوء اختیار خود به بیراهه گناه و انحراف پا گذاشت، حارث می‏گردد. بین تقدیر الاهی و اختیار آدمی هیچ منافاتی وجود ندارد، زیرا در سلسله علل و شرایط به ثمر رسیدن كار و ایجاد حادثه، اراده آدمی یكی از علل و اسباب است و قدر جانشین اراده و اختیار آدمی نمی‏شود تا همچون عروسك خیمه شب بازی جلوه كند. در كردار اختیاری، بین كردار و تقدیر رابطه مستقیم از نوع رابطه شرایط و معدات با معلول وجود دارد و در افعال اختیاری ما، یكی از عوامل و اسباب و علل، فعل اختیاری انسان است.

دیدیم كه جهان بر اساس نظم ریاضی برپا شده است و هر پدیده‏ای علت و سبب خاص دارد. تأثیر آتش گرما و سوختن است و تأثیر آب سرما و خاموش كردن. ما به دلیل این كه در بند زندگانی مادی محصوریم، از گذشته و حال و آینده بی خبریم و جریان حوادث و پدیده‏ها برایمان نامعلوم است و گرنه تقدیر الاهی بی حساب و كتاب نیست و بر اساس نظمی خاص قرار دارد. آن كه با حسن اختیار خود كردار نیك انجام دهد یا مخلصانه دعایی بخواند، نتیجه آن را در این جهان می‏بیند و آن كه بر اثر سوء اختیار گناهی مرتكب شود، نتیجه تلخ آن را می‏چشد.

پس این كه فرموده‏اند در شب قدر مقدرات بندگان اعم از مرگ و زندگی و ولادت و زیارت و... تقدیر می‏شود، همگی با حفظ علل و شرایط و عدم موانع است كه اختیار یكی از علل و شرایط آن به شمار می‏آید. به این دلیل است كه سفارش شده آن شب مخصوص را به شب زنده داری و عبادت و دعا سپری كنید، تا این عمل در آن شب خاص كه از هزار شب برتر است، شرایط نزول فیض الاهی را فراهم آورد. چنین نیست كه اگر كسی در طول سال كاری انجام داد، این تقدیر را تغییر ندهد؛ زیرا تقدیر تغییرپذیر است و با توجه به مقدمات آن تغییر می‏كند.

نكته آخر این كه خداوند می‏داند هر چیز در زمان و مكان خاص به چه صورت و با توجه به كدام شرایط و علل تحقق می‏یابد و می‏داند كه فلان انسان با اختیار خود، كاری خاص انجام می‏دهد. فعل اختیاری انسان با وصف اختیاری بودن متعلق علم ازلی خداوند است كه در شب قدر و بلكه در تمام زمان‏ها به امام زمان - سلام الله علیه و عجل الله تعالی فرجه الشریف - منتقل می‏شود. این امر با اختیار منافات ندارد و حتی بر آن تأكید می‏ورزد؛ مثلاً معلم كاردان و مجرب به خوبی می‏داند كدام یك از دانش‏آموزانش به دلیل تلاش فردی و استعداد لازم با رتبه بالا قبول می‏شود و كدام یك به دلیل تلاش یا استعداد كم‏تر در حد متوسط نمره می‏آورد و كدام یك به دلیل تنبلی تجدید می‏شود. علم معلم به دلیل علم او به علت‏ها است و نفی كننده تلاش دانش‏آموزانش نیست. در شب قدر همه كردار اختیاری انسان با وصف اختیاری بودن مقدر و اندازه‏گیری و قالب بندی می‏شود. خدای عالم به علت‏ها، بر اساس نظم خود ساخته، اشیای این جهان را برنامه ریزی می‏كند و اختیار یكی از مبادی این جهان مادی است.16

1. اقبال الاعمال، سید بن طاووس، تحقیق و تصحیح جواد قیومی اصفهانی، ج1، ص 312 و 313 و 374 و 375.

2. الكافی، كلینی، ج4، ص 157.

3. المراقبات، ملكی تبریزی، ص، 237 ـ 252.

4. الكافی، ج1، ص 248.

5. قاموس قرآن، سید علی اكبر قرشی، ج5، ص 246 و 247.

6. همان، ص 248.

7. المیزان، سید محمد حسین طباطبایی، ج12 ص 150 و 151.

8. همان، ج19، ص 101.

9. انسان و سرنوشت، شهید مطهری، ص 52.

10. المحاسن البرقی، ج1، ص 244.

11. بحار الانوار، ج5، ص 122.

12. المیزان، ج19، ص 101 ـ 103.

13. انسان و سرنوشت، ص 53.

14. همان، ص 55 و 56.

15. برای مطالعه بیش‏تر بحث حاضر به ویژه از دیدگاه فلسفی نگا: انسان و سرنوشت اثر متفكر شهید استاد مطهری

16. درباره علم پیشین خداوند و اختیار انسان، نگا: علم پیشین الاهی و اختیار انسان اثر محمد سعیدی مهر، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.

آدرس:سایت تبیان،http://www.tebyan.net/index.aspx?pid=102834&ParentID=0&BookID=29992&MetaDataID=12675&Volume=1&PageIndex=0&PersonalID=0&NavigateMode=&Content=



نوع مطلب :
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
دوشنبه 27 شهریور 1396 12:19 ق.ظ
I just couldn't depart your site prior to suggesting that I extremely enjoyed the
standard information an individual supply for your guests?
Is gonna be back regularly in order to check up on new posts
چهارشنبه 18 مرداد 1396 08:57 ب.ظ
Thanks a lot for sharing this with all folks you actually recognize what you
are talking about! Bookmarked. Please additionally consult with my site =).

We will have a hyperlink exchange contract among us
سه شنبه 20 مهر 1389 08:27 ب.ظ
ممنون كه به ما سر زدید.بازم به ما سر بزنید.
مرتضی سلام
چهارشنبه 24 شهریور 1389 04:28 ب.ظ
سلام به رسم ادب
ناقابل وامیدم این است همه استفاده کنند
منتظر حضور سبزونظر سازنده ات هستم
مرتضی سلام دوست من ممنونم موفق باشید.
چهارشنبه 24 شهریور 1389 02:02 ب.ظ
سلام.به روزم و منتظر قدم رنجه و قلم رنجه تان
بدرود
مرتضی سلام ممنونم راه رب نیز منتظر حضور گرم شماست.
چهارشنبه 24 شهریور 1389 11:26 ق.ظ
سلام ......خداقوت ......

خسته نباشین .....

اللهم عجل لولیك الفرج

از هجر تـو بی قرار بـودن تا كـی؟

بازیچه روزگـار بـودن تا كـی؟

ترسم كه چراغ عمر گردد خامـوش

دور از تو به انتظار بودن تا كـی؟

ما را كه به خدمتت رسیدن سخت است

دیدن همه را تو را ندیدن سخت است

بار غم تو به جـان كـشیدن آسـان

از دشمن تو طعنه شنیدن سخت است


اللهم عجل لولیك الفرج
چهارشنبه 24 شهریور 1389 10:16 ق.ظ
salam
be blog man ha msar bezanid nazar ham bedid
مرتضی سلام دوست من باشه حتما
چهارشنبه 24 شهریور 1389 09:32 ق.ظ

سلام
خیلی ممنونم از كامنت
مرتضی سلام من هم ممنونم
چهارشنبه 24 شهریور 1389 02:33 ق.ظ
من پریشانم
خدایا تو بر طرفش كن.
تا تو از آن منی چرا به دیگری روی آورم؟
مرتضی سلام دوست من بسیار زیبا بود ممنونم موفق باشید.
چهارشنبه 24 شهریور 1389 12:51 ق.ظ
سلام. ممنون از حضورتون.
وبلاگ زیبا و بامحتوایی دارید.



پیروز باشی.
مرتضی سلام من هم ممنونم شما هم موفق باشید.
چهارشنبه 24 شهریور 1389 12:21 ق.ظ
........`....%%%.
......`,%%%%%%` ........(¯`°v°´¯)
.....`,%%;,%,%%% .........(_.^._)
..,%%; %%% %%%
...`%/% %//%%%_%
..%(%%, %% %/; %%
..%_ %%.%/%__/%%
..,%% / %%;%%
.............`| /
...............|(.___;@@;.,..;@@;
...............|.| __@@@.;@@@;
...............|.|____ |/_____ |/___

ـــــــــــــــــــــــــــ(¯´v´¯) ــــــــــــــــــــــــــــــ (¯´v´¯)
ــــــــــــــــ(¯´v´¯)ـــ (¯´v´¯) ــــــــــ (¯´v´¯)ــ(¯´v´¯)
ــــــــــــــ (¯´v´¯)ـــــــــــــــــ (¯´v´¯) ـــــــــــــــــــ (¯´v´¯)
ـــــــــــ (¯´v´¯) ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ (¯´v´¯)
ــــــــــــــــ (¯´v´¯)I love U...I love U...I love U(¯´v´¯)
ـــــــــــــــــــــ (¯´v´¯)ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــ (¯´v´¯)
ــــــــــــــــــــــــــ (¯´v´¯)ــــــــــــــــــــــــــ (¯´v´¯)
ـــــــــــــــــــــــــــــــــ (¯´v´¯)ـــــــــــــ (¯´v´¯)
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ (¯´v´¯)
آپممممممممممممممم
دیر نکنی هااااااااااااا
مرتضی سلام دوست من ممنونم
سه شنبه 23 شهریور 1389 11:41 ب.ظ
ای ترانه ساز رودها و ای مخاطب تمام درودها که در همیشگی نامت، تاریخ زیسته است و با غربت هزار ساله ات، انسان گریسته است.سلام بر تو ای تصور طولانی جاده ها، ای آخرین تکاپوی تمام نشدنی تاریخ که می آیی و تکامل را به سرمنزل مقصود می رسانی.
سلام بر تو، ای گم شده دست یافتنی و ای خلوت خواستنی تر از هر گریستنی….
.............................................................................
حضرت امام جعفر صادق (ع) :
هر مؤمنی که چشمش برای شهادت حسین (ع) اشکی بریزد و آن اشک بر صورتش جاری شود خداوند او را در اطاق های بهشتی جای دهد که در آن سکوت نماید .
.............................................................................
قتیل العبرات:
کشته ‌ی اشک ها ؛ شهیدی که هم نامش گریه آور است و هم اشک ریختن در سوگ او ثواب دارد و موجب احیای عاشورا است . یکی دیگر از لقب ها سید الشهدا است…
.............................................................................
عاشورا، قرارگاه عشق است و پناهگاه عاشقان. کیست که از این معبر عبور كند و قرار و پناه نگیرد؟ هیچ نقطه ای در هویت هستی نیست که از حرکت و شعر و شعور عاشورایی خالی باشد....

اللهم عجل فی فرج مولانا صاحب العصر و الزمان....
دلهاتان شوریده نینوا یا زهرا ....
مرتضی سلام منونم از مطالب زیبات
سه شنبه 23 شهریور 1389 07:22 ب.ظ
شب قدر هیچ گاه فكر نمیكردم اعتراض به هم چین اغلاطی هم برایم ثبت شود...
این خروش نشان حیات ماست مستدام باد
ممنون از حضورتون یا علی
مرتضی سلام ممنونم یا علی
سه شنبه 23 شهریور 1389 05:11 ب.ظ
سلام دوست عزیز
عید فطر رو به شما تبریک عرض می نمایم. با آرزوی قبولی عبادات شما، به دلیل سفر به بارگاه حضرت امام رضا (ع) ضمن رساندن سلام شما به آقامون از تاخیر در تبریک عذر می خوام.
مرتضی سلام دوست من زیارت وطاعات وعبادات قبول درگاه حق ان شالله ممنونم
سه شنبه 23 شهریور 1389 03:34 ب.ظ
سلامی به گرمی افتاب داغ تابستان حال شما؟مطالبت جالب بود موفق و خوش باشی
مرتضی سلام دوست من ممنونم شما هم موفق باشید .
سه شنبه 23 شهریور 1389 03:11 ب.ظ
با سلام و تحنیت...
با بیانیه ای برای اعلام انزجار از هتک حرمت ساحت مقدس قرآن کریم به روز می باشم...
مرتضی سلام ممنونم من هم تبریک می گم منونم
سه شنبه 23 شهریور 1389 02:14 ب.ظ
آپممممممممممم
بیا
مرتضی سلام ممنونم
سه شنبه 23 شهریور 1389 12:21 ب.ظ
سلام عسیسم
من آپـــــــــم بدوبیا
بایدبترکونیاااااااااا
منتظرم
مرتضی سلام ممنونم
سه شنبه 23 شهریور 1389 11:36 ق.ظ
سلام خوبی؟
ممنون از حضورت
خوشحالم کردی
بای
مرتضی سلام ممنونم موفق باشید.
سه شنبه 23 شهریور 1389 02:29 ق.ظ
mamnoon
مرتضی سلام ممنونم
دوشنبه 22 شهریور 1389 09:53 ب.ظ
سلام .....بی احترامی و آتش زدن قران به معنای نا توانی دشمنان در مقابل این كتاب آسمانی است و دروغ بودن ادعای غرب مبنی بر حقوق بشر است ....
توهین به قران توهین به همه مسلمانان جهان اعم از شیعه و سنی است...

واقعا اپتون برام جالب بود احسن به شما شعرتون جالب بود

مرتضی سلام دوست خوبم نظر شما کاملا متین وصحیح ممنونم موفق باشید.
دوشنبه 22 شهریور 1389 08:56 ب.ظ
سلام
نمیدونم از کجا با وب من آشنا و من رو مورد لطفتون قرار دادید
ولی از حضورتون ممنونم
موفق باشید
مرتضی سلام دوست خوبم من هم ممنونم موفق باشید.
دوشنبه 22 شهریور 1389 08:24 ب.ظ
salam

merc ke sar zadin
va nazare lotfetono goftin



مرتضی سلام دوست من ممنونم راه رب منتظر جضور گرم شماست.
دوشنبه 22 شهریور 1389 06:00 ب.ظ
سلام.
این موضوع که زمان و مکان برای خدا معنی نداره، تو فهمیدن این اصل کمک می کنه.
ممنون از مطلب.

مضاعف باشید...
یا علی
مرتضی سلام منونم با ارزوی موفقیت روز افزون شما.
دوشنبه 22 شهریور 1389 05:19 ب.ظ
سلام وبلاگ جالبی داری
موفق باشی
التماس دعا
مرتضی سلا دوست من ممنونم التماس دعا
دوشنبه 22 شهریور 1389 05:18 ب.ظ
سلام از اظهار لطفتون نسبت به وبم ممنون
با ( سوختم از جانفشانی ات قرآن ) به روز شدم منتظر نظرتون هستم
مرتضی سلام دوست من ممنونم
دوشنبه 22 شهریور 1389 02:49 ب.ظ
از من چه خبر ؟ منتظرت هستم
مرتضی سلام ممنونم دوست من.
دوشنبه 22 شهریور 1389 02:06 ب.ظ
سلام و شاد و سالم باشید.
ممنونم كه به ما سر زدید . اطلاعات جالبی از شب قدر جمع آوری كرده اید.
موفق باشید.
مرتضی سلام دوست من ممنونم شما هم موفق باشید.
دوشنبه 22 شهریور 1389 01:44 ب.ظ
سلام دوست عزیز!
ممنون از حضور گرمتون
وبلاگ ارزشمند و زیبایی دارین
موفق باشین
در پناه مهربون مهربونا ...
مرتضی سلام دوست من ممنونم با ارزوی موفقیت شما .
دوشنبه 22 شهریور 1389 01:28 ق.ظ
سلام عزیز . با دو سپید به روزم. بدرود
مرتضی سلام ممنونم موفق باشید.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


نمایش نظرات 1 تا 30
درباره وبلاگ

راه تو به هر جهت که پویند خوش است
وصل تو به هر روش که جویند خوش است
روی تو به هر دیده که بینند نکوست
ذکر تو به هرزبان که گویند خوش است
مدیر وبلاگ : . .
نویسندگان
جستجو

آمار وبلاگ
کل بازدید :
بازدید امروز :
بازدید دیروز :
بازدید این ماه :
بازدید ماه قبل :
تعداد نویسندگان :
تعداد کل پست ها :
آخرین بازدید :
آخرین بروز رسانی :